Türkçe English  

 

 

 

Vazelinparafin.com
Anasayfa Hakkımızda Ürünlerimiz Seminerler ve Fuarlar Linkler Bize Ulaşın

Aşı Nasıl Yapılır?

badem.jpg

Aşı Bitkilerin, sus bitkilerinin ve bilhassa meyve ağaçlarının üretilmesinde kadim tarihten beri uygulanan bir metodtur. Doğada, ormanlarda dalların birbirine sürtünmeleri sonucu kendiliğinden oluşan bir çeşit aşılanmanın, ilk insanlar tarafından görülerek meyve ağaçlarının iyileştirilmesinde kullanılmaya başladığı düşünülmektedir.
----------------------------------------
İyi nitelikli bir ağacın tohumu,ya da İyi vasıflı bir meyvenin çekirdeği ekilse bile bundan o meyvenin özelliğini taşımayan değişik bir çeşit elde edilir. Bunun sebebi, bunların çoğunun hibritlerinden, melezlerinden elde edilmiş olmasındandır.
-----------------------------------------
Bu sebepten çekirdekle yapılmak istenen üretimde nitelikleri değişerek asıllarına (anacına) çeken başka çeşitler ortaya çıkacaktır. İşte bu sebepten, aşılama veya çelikleme metodları ortaya çıkmıştır. Çelikle ve aşılama ile yapılan üretimlerde o bitkinin özellikleri bozulmadan devam eder. Bu nedenle insanoğlu meyve ağaçlarını aşılamak suretiyle çoğaltılması yöntemini bulmuştur. Aşı, meyve ağaçlarının üretilmesinde çok eski zamanlardan beri kullanılan bir usüldür.
------------------------------------------
------------------------------------------
Aşı ile çoğaltmada meyvenin özellikleri bozulmaz. Kolay ve çabuk sonuç alınır. Az bir emekle ve masrafla iyi çeşitleri çoğaltabiliriz.
---------------------------------------
Aşı nedir ?
---------------------------------------
Çoğaltılması istenilen herhangi bir meyve çeşidinin göz veya dalından bir parçasını anaç denilen bir bitki üzerine yerleştirerek kaynaştırma işine aşı denir.
-----------------------------------------
Aşı ile üretim en emin ve çabuk sonuç alınan bir tekniktir.Buna göre aşıda iki bitki parçası vardır. Birincisi aşının tatbik edileceği kısım anaçtır. Diğeri ise üzerine kaynama yapan ve ileride bize meyvesini verecek olan göz veya kalemdir.

*AŞI ÇEŞİTLERİ ve YAPILIŞI...

Üretilmesi istenen bitkiden alınan vegatatif bir parçanın (kalemin veya sadece gözün) diğer bir bitki üzerine monte edilmesi olayına AŞI denir.

Yeni bitkinin üst kısmını meydana getirecek olan bölüme kalem veya tek göz ihtiva ederse aşı gözü, alt kısmını ve kökünü veya gövdesini meydana getiren bölüme de anaç adı verilir.

Bu işlem sonucunda iki bitki parçası birleşerek bir bitkiymiş gibi büyümelerine devam edeceklerdir. Aksi taktirde aşı uyuşmazlığı meydana gelir ve aşı tutmaz.

Aşı çeşitleri nelerdir?
Aşının ya da aşılama tekniğinin bir çok türü var ise de bunları iki ana grupta toplamak mümkündür,
Meyvecilikte uygulanan aşı şekilleri iki grupta toplanır:
1) Göz aşıları veya Yaprak Aşıları
2) Kalem aşıları
Göz aşıları yapılma zamanına göre iki çeşittir.
a) Sürgün göz aşıları
b) Durgun göz aşıları
Sürgün göz aşıları (Yapıldığı sene süren aşı): Mayıs sonu başlanır.Temmuz'un 15'ine kadar devam eder. Kış soğuklarından zarar görmeyen yerlerde yapılır.
Durgun göz aşıları: Yapıldığı sene sürmeyip ertesi sene ilkbaharda süren aşılardır. Temmuz 15'den başlayarak Eylül sonuna kadar devam eder. Bu aşı çeşidi genelde kışları sert ve yaz mevsimi kısa süren yerlerde tatbik edilir.

*Uyuşmazlığın Bazı Belirtileri...

-Aşı noktasında kaynaşmanın olmaması yada çok az meydana gelmesi.

-Ağaçların sağlığının iyi gitmemesi ve kısa ömürlü olmaları,

- Aşı noktasındaki şişkinlik (anaç ve kalemin farklı kalınlıkta olmaları) , Kirazda sık sık oluşur fakat aşı uyuşmazlığı değildir.

- Aşılamadan 2-3 yıl sonra aşı noktasından düzgün bir şekilde kırılma.

*Aşıyı gerektiren nedenlerden bazıları...

-Tür ve çeşitlerden ismine doğru fidan üretimi,

-Büyük ağaçların çeşitlerini değiştirmek,

-Islah çalışmalarında zamandan kazanmak,

- Bazı anaçların özelliklerinden (Bodur anaçlar gibi) yararlanmak,

-Ağaçların zarar gören kısımlarının tamiri için aşı yapılır.

*1-GÖZ AŞILARI veya YAPRAK AŞILARI*...

Adi Göz Aşısı (Yaprak aşısı. Boru Aşısı ve Kabuk Aşısı'dır.

En çok kullanılanı Adi Göz Aşısı veya Yaprak Aşısıdır. Bu aşı ilkbahar sonu-yaz başlangıcında ve bir de sonbahar da olmak üzere iki mevsimde yapılır.

Bunlardan Mayıs-Haziran aylarında yapılan göz aşısına "Sürgün Göz Aşısı" ve Eylül-Ekim aylarında yapılanına da "Durgun Göz Aşısı" denir.

Sürgün göz aşısı kışa kadar büyüme yaparken Durgun Göz Aşısı latent devresine girip kışı öyle geçirir ve ancak ilkbahar da sürmeye başlar. Bu suretle daha kuvvetli büyür. Yaz dönemi kısa süren bölgelerde don rizikosu sebebiyle Durgun Göz Aşısı yapmak isabetli olur.

Altında odun dokusu bulunan veya bulunmayan küçük bir kabuk parçası ile bunun üzerindeki tek bir göz ile yapılan aşılara denir. Sadece yongalı göz aşısı metodunda,kabuk parçasının altında odun dokusu bulunur.

-Meyve ağacının kabuk verme zamanı yapılacak olan göz aşısı metodunu belirler.

asilam2.gif

Şekil 1. T ve ters T göz aşısının yapılışı

dikim-7.gif

Göz aşısı için Damızlık ağacın yıllık sürgünlerinin olgunlaşmış olanları seçilir. Kesilen bu parçanın yapraklan, saplarının yarısı kalacak şekilde koparılır. Göz'ü çıkarmak için sürgün elde ters tutulur. Aşı çakısı ile göz hafifçe kesilir. Kendisine aşı yapılacak olan Anacın yumuşak kabuklu bir yerinde çakı ile (T) harfi seklinde bir çizgi yapılarak, kabuk, çakının ucu ile hafifçe kaldırılır (açılır) ve açılan bu yarığa evvelce hazırlanmış Göz yerleştirilir. Gözün dışarda kalan kısmı kesilerek atılır. Rafya ile sıkıca bağlanır. 15 gün sonra rafya çözülür veya kesilip atılır. Rafya yerine ince soyulmuş dut veya söğüt dalları da bağ olarak kullanılabilir.

*Yapılış Zamanlarına göre Göz Aşıları*...

Yapılış zamanlarına göre göz aşıları;

a) Durgun göz aşısı (Ağustos - Eylül),

b) Sürgün göz aşısı (Mayıs - Haziran)

 

*T Göz Aşısı*...

T Göz Aşısı: Genellikle fidan üretiminde ve anaç kalınlığı fazla olmayan (işaret parmağı kalınlığında) aşılamalarda tercih edilen bir yöntemdir. Topraktan 5-25 cm yükseklikte veya anacın ince dallarına uygulanır. Anaç T şeklinde kesilir, kalemden çıkartılan göz odunlu veya odunsuz olarak alınarak anaca yerleştirilir. Yağmurlu bölgelerde yağmur sularının açılan T içerisine girmemesi ve enfeksiyon meydana gelmemesi için ters T göz aşısı yapılır. Daha sonra hava almayacak şekilde rafya veya diğer aşı bağları ile aşı bağlanır. Macunlanmaya gerek yoktur. Aşı bağı 15 gün sonra açılır veya kesilir.

Şekil 15. CEVİZLERDE "T" GÖZ AŞISININ YAPILIŞI

sekil15_2.jpg

*Yarma Göz Aşısı*...

Yama Göz Aşısı: Dikdörtgen şeklinde bir kabuk parçasının anaçtan kesilip çıkarılması ve bunun yerine üzerinde bir göz bulunan ve çoğaltılacak çeşitten alınan aynı büyüklük ve şekildeki bir kabuk parçasının anaç üzerine yerleştirilmesidir. Genellikle T göz aşısının başarısız olduğu (Ceviz vb.) tür ve çeşitlerde uygulanır. Bu aşıda başarılı olmak için gece ve gündüz ısı farkının az olduğu dönemler seçilmelidir. Aşı çabuk yapılıp, çabuk bağlanmalıdır.

asilam3.gif

Şekil 2. Yongalı göz aşısının yapılışı

*Yongalı Göz Aşısı*...

Yongalı Göz Aşısı: Bu aşı metodu ilkbaharda büyüme başlamadan önce veya yaz aylarında su noksanlığı veya başka bir sebeple büyümenin durduğu hallerde kabuğun odundan kolayca ayrılamadığı zamanlarda yapılır. En önemli nokta anaçta açılan bölüme yongalı gözün çok iyi yerleştirilmesi ve çok iyi bağlanmasıdır.

badem0_html_9dbe018.gif

Şekil 1: Yonga göz aşısı tekniği...

badem_html_639428b5.gif

Şekil 2: Çift kapaklı göz aşısı tekniği...

badem_html_670bb666.jpg

İnce bir dalda yeni süren yonga göz aşısı...

badem_html_8f0c5e2.jpg

Genç bir gövdede göz aşısı ile cevirme

Boru aşısı Ceviz, kestane, sakız gibi ağaçlara uygulanır. Boru aşısı için Damızlık kaleminden, üzerinde bir göz bulunan bir kabuk parçası boru şeklinde çıkarılır. Anac'ın tepesi kesilerek uygulanacak kısmın kabuğu soyulur, boru şeklindeki kabuk buraya geçilir. Gene rafya ile bağlanır.

Kalem aşıları Bahçe ve Süs Bitkileri ile meyve ağaçlan için uygulanır. Yüksek boylu süs bitkilerine PENDULA (Sarkık) formlu taksonlann aşılanması bu metodla yapılır. Morus'a Morus pendula, Betula'ya Betula ' alba Pendula, Fagus silvatica Pendula, Fagus'a Fagus silvatica Pendula gibi... Özerinde birkaç tane tomurcuk (göz) bulunan gövdeye Kalem denilir.

Kalem aşılarının çeşitleri :
Bindirme ve kopulasyon. Yanaştırma, Yarma, Kabuk aşısı

dikim-9.gif

Yanaştırma Aşısı : Tohumdan üretilmesi halinde bazı özellikleri kaybolan süs bitkilerinden, kısa zamanda büyük ve sağlıklı bir birey elde etmek için uygulanır,
---------------------------------------
örneğin : Picea abies Engelmannili glauca uygulaması gibi. Aşının vetasyon periyodunda yapılması lazım gelir.

Bu suretle aşının yarasının kapanması çabuk olur. Yanaştırma metodunda, Anaç ile Damızlık bireylerin birbiri ile yapışacak yüzeyleri Kambiyum tabaklanna kadar açılıp her ikisinin açılan yüzeyleri üst üste getirilip sıkıca bağlanır. Yaranın hava almaması için de macunlanır.

dikim-8.gif

Bindirme veya kopulasyon Aşısı : Aşılanacak olan Anac'ın çapı kadar kalınlıkta seçilen damızlık kalemi, birbirine yapışacak şekilde ve eğik olarak kesilirler Bu kesilen yüzeyler birbiri ile iyice çakışacak şekilde birleştirilerek sıkıca bağlanır. Bu tarz aşılanmanın mevsimi Mart-Nisan aylarıdır.
----------------------------------------
Castanea, Clematis, Coraus, Cratae-gus, Malus, Pirus, Syringa,Ulmus, Weigelia cinslerinin türleri ve alt türlerine uygulanır.

*GÖZ AŞILARINI NASIL YAPMALIYIZ?...

Göz aşılarını nasıl yapmalıyız ?
Aşıya başlamadan bir hafta önce aşılanacak yabani fidan veya ağaçlar sulanmalıdır. Sulanan ağaçların kabuğu odun kısmından kolayca ayrılır. Aşı vurulacak anacın aşıya mani olacak dalları varsa kesilir. Üzerindeki çamur, toz, toprak bir bezle temizlenir.
Aşı için topraktan 10-15 cm. yukarıdan kabuk (T) harfi şeklinde çizilir. Çizilen bu T nin kabuk kısmı çakının spatülü ile odun kısmından ayrılır. Diğer taraftan da önce hazırlanan kalemden bir tanesi alınır. Göz ve yaprak sapı aşıcıya doğru bakmak üzere, kalem sol el işaret parmağı üzerine yaslanır. Baş parmak ve diğer parmaklarla kavranır. Daha sonra çakı, gözün 0,5- 1 cm. yukarısından odun kısmıyla beraber 2 cm. kadar uzunlukta bir kısım çıkarılır. Bu çıkarılan odun kısmı kabuk kısmından ayrılır. Kabuk odun kısmından ayrılırken (gözün özü) odun kısmıyla beraber çıkmamış olmasına dikkat edilir. Çünkü öz olmadan aşı tutmaz. Öz, aşılanacak kısmın içinde kalmalı.
Anaç ve kalem yukarıda izah edildiği gibi hazırlandıktan sonra, göz yerine spatül ve yaprak sapının yardımıyla yukarıdan aşağıya doğru (T) içerisine yerleştirilir. (T) nin üst kenarından dışarıda kalan kabuk çakı ile kesilir. Bundan sonra (T) nin üst kenarından itibaren nemlendirilmiş bir rafya veya başka uygun bir aşı bağı ile normal sıklıkta bağlanmalı, göze gelindiğinde, göz üstten hafif bastırılarak gözün altından devam edilmeli, iki defa ters ilmek atılmalıdır.
Bağın iyi bağlanıp bağlanmadığını baş ve işaret parmağı ile kontrol etmeli. Yukarıdan aşağıya doğru bağ sıvazlandığı zaman gevşemezse, iyi bağlanmış demektir.
Aşı vurulacak yön seçilirken, bölgede çok esen hakim rüzgar dikkate alınmalı. Aşı rüzgarın estiği istikametin aksi tarafına yapılmalı. Aşı sürdüğü zaman kolayca ayrılır veya kırılabilir. O nedenle aşı rüzgarın hakim olduğu yöne yapılmalı.
Yapılan aşılar 2 hafta sonra kontrol edilerek, tutup tutmadığı kontrol edilir. Aşı tutmuş ise gözün canlı olduğu görülür. Gözün yaprak sapına hafifçe dokunulduğunda sararan yaprak sapı düşer.
Tutmayan aşıda, aşı gözü soluk, yaprak sapı kurumuştur. Dokunulduğu zaman gözden ayrılmaz.
Tutmuş olan aşıların bağları hafif gevşetilir. Bir müddet sonra tamamen çözülür, atılır. Erken aşı bağı çözümünün aşıya zarar vereceği unutulmamalı.
Tutmamış aşılar vakit geçirmeden 3-5 cm. alttan, yeniden yapılmalıdır. Yenilenen aşıların bakımı yukarıda izah edildiği şekilde yapılmalıdır.

*AŞI ÇEŞİTLERİ ve YAPILIŞI...

*AŞI YAPARKEN NELERE DİKKAT ETMELİYİZ?...

asilam1.jpg

Yapılan Aşılamalarda;

- Uygun Anacın ve Metedun Seçilmesi,

- Aşının Zamanında Yapılması

-Aşıyı Usta Elin Yapması,

-Göz Aşılarında Dikkatli Bağlama,

-Kalem Aşılarında Yara Yerlerinin Açıkta Kalmaması,

aşı başarısını arttıran başlıca unsurlardır.

Aşı Yaparken Nelere dikkat edilmeli?
* Aşı yapılacak meyve ağacı ile aşı vurulacak anaç ve çöğür arasında yakınlık ve benzerlik bulunmalı. Örneğin; kiraz aşısı yapılacaksa, anaç kuş kirazı, mahlep. Kayısı anacı olarak zerdali, elma anacı olarak da çekirdekten yetişmiş elma çöğürü kullanmalıdır.
* Aşı gözü alınacak kalemler pişkin, hastalıksız ve canlı olmalı. Kalemler serin yerde muhafaza edilmeli. Sabahleyin erken saatte alınmalı
* Aşı, mevsiminde ve usulüne uygun bir şekilde yapılmalı.
* Aşı çakısının keskin olması, açılacak yaranın düzgün ve temiz olmasına, aşı bağının düzgün sarılmasına dikkat edilmeli.
* Aşı yapılacak çöğür ve anacın kolay kabuk vermesi için bir hafta önceden sulanmalı.
* Aşıdan sonra yapılacak çöğür sulamalarında aşıların su içinde kalmalarına mani olunmalı. Aksi halde su içinde kalan aşıların bağları gevşer, gözler zarar görür.

*2. KALEM AŞILARI*...

Daha çok göz aşısı yapılamayacak kadar kalın olan anaçlara veya durgun T göz aşısı yapılmış fakat aşısı tutmamış olan kalın anaçlara yapılır. Yapılma zamanı ise anaca su yürümeden önce(Yarma aşı) veya su yürüdükten hemen sonra (Çoban aşısı) ilkbaharda yapılır. Düzgün kesilmiş anaçla aynı titizlikte hazırlanan kalemlerin kombiyum bölgelerinin üstüne gelecek şekilde sıkıca temas ettirilmeleri sağlanır. Anaç ile kalem arasında bir bağlantı kurulması ile yeni bir bitki meydana gelir. Bu tür aşılara KALEM AŞISI adı verilir.

badem_html_m41ef6dad.jpg

Kalın bir gövdede kalem aşısı ile cevirme...

badem_html_m62762fd.jpg

Yeni süren bir kalem aşısı...

*Dilcikli ve Dilciksiz İngiliz Aşısı...

Dilcikli ve Dilciksiz İngiliz Aşı: Göz aşısı başarı oranını düşük olduğu (İri gözlü;ceviz vb.) bazı türlerde uygulanan kalem aşısı yöntemidir. Bu yöntemde kalem ve anacın aynı kalınlıkta olması arzu edilir. Bazen dilcik yapılmadan da aşılama yapılır ve aşı tutar. Önemli olan anaç ve kalemin kambiyum (Yara yerlerinin) dokularının tam karşılaşmasıdır. Aşı yerinin bağlanması, kalemin uç kısmının ise imkanlar ölçüsünde aşı macunu veya parafin ile kapatılması aşı başarısını arttırır. Bu aşılamada ustalık daha da önem kazanır.

CEVİZLERDE DİLCİKLİ İNGİLİZ AŞISININ YAPILIŞI

sekil17.jpg

asilam4.gif

Şekil 3.Dilcikli İngiliz Aşısının yapılışı

*Kakma Aşı*...

Kakma Aşı: Sert çekirdekli meyve türlerinden kiraz aşılamasında (yerinde aşı) yaygın olarak kullanılan kalem aşısıdır. Anaçta V şeklinde bir yer hazırlanır ve buraya uygun olacak şekilde hazırlanan kalem yerleştirilerek aşı bağlanır. Bu aşıda anacın fazla kalın olması istenmez.

*Yarma Aşı*...

asilam5.gif

Şekil 4. Yarma aşısının yapılışı

Yarma Aşı: Anacın kalın olduğu, yumuşak çekirdekli türlerde (elma,armut vb.) uygulaması tavsiye edilen ve çeşit değiştirme aşısı olarak bilinen bir aşılama metodudur. Her anaca en fazla iki kalem takılabilir. Kalem ile anaç kabuk yara yerlerinin karşılıklı gelmesine özen gösterilmelidir.

badem_html_m7f37d17f.gif

Şekil 3: Kalem (yarma) aşısı tekniği...

dikim-10.gif

Bu aşı genelde tepe seviyelerinde yapılır. Yarma aşı yapılacak ağaçlar yaslı ve kuvvetli olmalıdır.Çiftçilerimiz bu aşıyı çok iyi bilirler.

Aşılanacak Anacın tepesi düz bir şekilde kesilir. Kesilen yüzey keskin bir bıçakla düzeltilir ve pürüzleri giderilir. Daha sonra özel Aşı Baltası ile ve ağaç tokmakla vurularak anaç ortasından yarılır. Aşı kalemlerinin uçları sivriltilerek, daha doğrusu inceltilerek, anaçta açılan yangın karşılıklı iki tarafına iki kalem yerleştirilir. Rafya ile bağlanıp aşı macunu sürerek yara yerleri örtülür. Böylece aşının çabuk tutması temin edilmiş olur.
------------------------------------------
Latent döneminde Hibiscus syriacus (Ağaç hatmi), Camelia, Viburnum (Karto pu), Larix (Melez), Vitis (asma), Abies (Köknar), Cedrus (Sedir), Pinus (Çam) cinslerinin tür ve alt türlerine uygulanır.

*Çoban Aşısı*...

Çoban Aşı: Anacın aşırı kalın olduğu aşılamalarda kullanılan bir metottur. Kalemler kabukla odun dokusu arasına yerleştirilir ve bir anaca kalınlığına göre üçten fazla kalem takılabilir. Anacın kabuğu aşırı kalın ise şekildeki gibi kesilir ve ince bir çivi ile çakılır. Daha sonra aşı macunu ile yara yerleri kapatılır.

asilam6.gif

Şekil 5. Çoban aşısının yapılışı

*AŞI MACUNLARI ve YAPILIŞI...

Aşı macunlan, üretim arasında oluşan yaraların kapatılmasında ve açıkta kalan soyulmuş kısımların atmosferik etkilerden ve bitki zararlarından koruma isinde kullanılır. Bu macunlar piyasada satılırsa da, bulunmaması gibi bir olasılık karşısında iki reçete vereceğiz.

1- Soğuk Aşı Macunu :

2 kg. ham recine (çam sakızı)
2 çorba kasığı beziryağı
100 gr. balmumu
300 gr. Mavi ispirto

Çam sakızı ateşte eritilir. Beziryağı ve balmumu ilave edilip iyice karıştınlıp homojen hale getirildikten sonra ateşten indirilip ılık duruma gelince ispirto ilave edilip yavaş yavaş karıştırılır. Soğuduktan sonra bir kaba alınarak kullanılır.

2- Sıcak Aşı Macunu :

2 kg. reçine
80 gr. içyağı
200 gr. Balmumu

İçyağı ile balmumu bir kapta eritilip daha evvel dövülerek hazırlanmış reçine karıştırılıp homejenize edilir. Kullanırken hafif ateşte ısıtılır.

*AŞI SONRASI BAKIM İŞLERİ...

Aşı Sonrası Bakım İşleri:
Aşı sonrası ot alma, sulama, zirai mücadele işleri yapılır. Ertesi ilkbaharda uyanma başlamadan aşıdan 8- 10 cm. yukarısı, yani yabani kısım kesilip atılır. Aşı gözünün altında ve üstünde meydana gelen filizlenmeler temizlenir. Süren aşılar kırılmasın diye 8-10 cm. olunca gevşek bir vaziyette 8 rakamı şeklinde bağlanır. Haziran sonlarına doğru aşıyı, bağladığımız yabani kısım düzgünce kesilip atılır. Bu zamanda aşı sürgünü odunlaşmış, rüzgarlara karşı dayanıklılık kazanmış olur.
Aşılı fidan ve ağaçların yaz boyu sulama, çapalama, zirai mücadele, meydana gelecek yabani sürgünlerin koltuk alma işlerine devam edilir. Göz aşılarında %10 civarında bir zaiyat normal kabul edilmelidir.

sekil.16.jpg

Şekil16. CEVİZLERDE KABUK (Texas) AŞISININ YAPILIŞI

badem_html_512db4ee.jpg

İnce dallarda yonga göz aşıyla çevirme...

KAYNAKLAR:
KSÜ,Ziraat Fakültesi Çiftçi Köşesi,
Anonim,Çeşitli İnternet Siteleri ve Yayınlar
 

 

 

 

likitparafin.net, likit-parafin.com, likitvazelinsaticilari.com, vazelinsaticilari.com, likitparafinsaticilari.com, parafinsaticilari.com, parafinureticileri.com, vazelinureticileri.com, vazelinflant.com 2009

Anasayfa Hakkımızda Ürünlerimiz Dökümanlar Linkler Bize Ulaşın